Haberler
Mirketler tehdit altında mı ? Türkiye'nin Anonim Memelileri
Mirketler tehdit altında mı ? 09.02.2019 21:33

Kalahari Çölü’nün değişen mevsimleri mirketleri tehdit mi ediyor?

Küresel iklim değişikliğiyle beraber aşırı hava olayları gittikçe artıyor ve mevsimsel dengeler değişiyor. Bu iklimsel değişimler kutuplar ve çöller gibi zorlu hava şartlarının hakim olduğu bölgeleri daha şiddetli etkiliyor. Zürih Üniversitesi, Evrimsel Biyoloji ve Çevre Bölümü'nde araştırmalarını sürdüren Doç. Dr. Arpat Özgül’ün öncülüğünde yapılan ve dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Science’da yayımlanan yeni bir araştırma, Kalahari Çölü'nde artan kuraklıkların çölün sevimli sakinleri mirketleri nasıl etkileyeceğini gösteriyor.

Afrika’nın güneyinde yer alan Kalahari Çölü’nde doğal yaşamın temel kaynağı yazları yağan yağmurlardır. Ancak, iklim modelleri Kalahari Çölü'nde mevsimlerin değişeceğini ve kuraklığın artacağını öngörüyor. Mirketlerden 1997’den beri düzenli toplanan verileri değerlendiren bu araştırma, yaz kuraklığındaki artışın mirketlerin vücut ağırlıklarını düşüreceğini ve bunun sonucunda üremenin ve yavru sağkalımının azalacağını gösteriyor. Bunun yanında, mirketlerin akıbetini tam anlayabilmek için sadece yaz değil, kış mevsimini de göz önünde bulundurmak gerekiyor. Kış sıcaklıklarındaki olası bir artışın vücut ağırlığındaki düşüşü yavaşlatarak iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini hafifletmesi de mümkün. Mirket popülasyonunun kaderi, bu mevsimsel değişimlerin vücut ağırlığı, sağkalım ve üreme üzerindeki net etkilerine bağlı olacak.

Kalahari Çölü’nde yaşayan ve sosyal bir kuyruksüren türü olan mirketler (Suricata suricatta), elli bireye kadar ulaşan sosyal gruplarda yaşıyor. Bir dişi ve bir erkekten oluşan baskın çift sosyal gruptaki üremenin çoğunu tekeline alır ve gruptaki diğer bireyler (yardımcılar) yavruların yetiştirilmesine yardım eder. İklimsel ve sosyal koşullardaki değişimler mirketlerin vücut ağırlığını, sağkalımını ve üremesini etkiler. Örneğin, yaz başında gelen yağışlar büyümeyi ve üremeyi arttırır. Kış soğuklarında ve popülasyon yoğunluğunda görülen bir artış ise büyümeyi yavaşlatır ve sağkalımı azaltır. İklimsel ve sosyal koşullarda görülen bu mevsimsel değişimlerin etkilerini anlamak mirketlerin akıbetini öngörebilmek için önemlidir.

Çalışmanın baş yazarı, Zürih Üniversitesi’nden Dr. Maria Paniw: “Mirketler giderek kuraklaşan bir ortamda hayatta kalmaya çalışıyor. Yirmi yıldır toplanan detaylı verileri kullanarak, mirketlerin artan mevsimsel kuraklıklara verecekleri tepkileri araştırdık. Vardığımız sonuç ‘artan kuraklıklarla popülasyonun yok olma riski de artar’ sonucundan biraz daha karmaşık. Mirketlerin kaderi, mevsimsel değişimin detaylarına bağlı olacak. Bir mevsimin kötüleşen koşullarının etkisi, diğer mevsimin iyileşen koşulları tarafından hafifletilebilir. İklim değişikliğinin sağkalım ve üreme üzerindeki etkileri mevsimden mevsime değişebilir. Bu nedenle, yıllık ortalama iklim koşullarını incelemek yerine, bu koşullardaki mevsimsel değişimlere daha yakından bakmaya başlamalıyız.” diyor.

Özgül ve ekibi, Kalahari Mirket Projesi’nde 1996’dan beri toplanan vücut ağırlığı, sağkalım ve üreme verilerini inceleyip, bu verilerde gözlemlenen değişiklikleri, yağış ve sıcaklıklardaki mevsimsel değişimlerle ilişkilendirdi. Bu ilişkileri bir popülasyon modelinde kullanarak mirket popülasyonunun elli yıl sonraki akibetini tahmin ettiler. Tahmin sonuçları, daha sıcak ve kurak yazların mirket popülasyonunu tehdit edebileceğini gösteriyor. Sonuçlara göre üreme azalacak ve popülasyonda daha az yardımcı birey kalacak. Öte yandan, iklim değişikliğinin bu olumsuz etkileri, kış sıcaklıklarındaki olası bir artış nedeniyle hafifleyebilir.

Çalışmanın ortak yazarı ve Kalahari Meerkat Projesi'nin kurucusu, Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tim Clutton-Brock şunları ekledi: “Bu araştırmamız, az sayıdaki bu tür uzun süreli çalışmaların önemini vurgulamaktadır. İklim değişikliğinin canlı popülasyonları üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve bunların altında yatan ekolojik ve evrimsel mekanizmaları anlamak ancak bu tür verilerle mümkün olabilir.”

Özgül şunları söyledi: “İklim değişikliğinin bir popülasyon üzerindeki etkileri popülasyondaki bireylerin biyolojik ve fiziksel çevreleriyle ilişkilerine ve bu ilişkilerin nasıl değiştiğine bağlı. Araştırmamız, iklim değişikliğinin bir popülasyon üzerindeki etkisini tahmin edebilmek için bu ilişkilerde görülen mevsimsel değişimi doğru bir şekilde tanımlamamız gerektiğini gösteriyor.”

Özgül, Türkiye’de benzer çalışmaların yürütülmesinin önemini vurguladı: “İklim değişikliğinin etkilerini anlamak için birkaç yıllık veriler yeterli değil. Dünyanın birçok yerinde onlarca yıldır farklı canlı türlerinden detaylı sağkalım ve üreme verileri toplanıyor. Bu çalışmalar sayesinde doğal hayatın değişen çevre koşullarından nasıl etkilendiğini daha iyi anlıyoruz. Türkiye’de bu tip uzun süreli çalışmalar yok denecek kadar az. Benim de üyesi olduğum Türkiye Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Derneği (ekoevo.org), bu tür çalışmaların Türkiye'nin farklı bölgelerinde sürdürülmesini aktif olarak destekliyor.”

Bu araştırma, Kalahari Mirket Projesi’nde toplanan uzun vadeli verilerin Zürih ve Cambridge Üniversitelerinden bilim insanları tarafından analiz edilmesiyle gerçekleştirildi. Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) ve İsviçre Ulusal Bilim Vakfı (SNF) tarafından finanse edildi.

Özgün makale: science.sciencemag.org/content/363/6427/631.full

Fotoğraflar : Doç. Dr. Arpat Özgül

ÜM

 

Okunma sayısı.: 104


Diğer Haberler
Ekoloji okulu çalıştayı yapıldı TramemHaber 17.04.2019 08:10
Türkiye Yaban Hayatı İlkyardım Hattı TramemHaber 14.04.2019 00:10
Sincaba ateş etmek isterken canından oldu TramemHaber 12.04.2019 23:47
Önce fil ezdi sonra aslan yedi TramemHaber 12.04.2019 23:42
Çizgili Sırtlanı Öldürenlerin Cezası Belli Oldu TramemHaber 12.04.2019 14:40
Can kurtaran hayvanat bahçesi TramemHaber 12.04.2019 08:31
Nesli tükenmekte olan vaşak, Sarıkamış'ta görüldü TramemHaber 11.04.2019 08:45
75 kızıl geyik doğaya salındı TramemHaber 07.04.2019 13:26
Peru'da 43 milyon yıl öncesine ait dört bacaklı balina fosili bulundu TramemHaber 05.04.2019 10:52
Eskişehir Sınırlarında İlk Kez Görüldü TramemHaber 04.04.2019 20:49
Hayvanat bahçesinden kurt kaçtı TramemHaber 04.04.2019 11:36
IZDOF-Ahmet Karataş Sunum & Söyleşi TramemHaber 04.04.2019 11:23
200 balina kıyıya vurdu TramemHaber 02.04.2019 12:33
Doğa bozulmasın diye yol istemiyorlar TramemHaber 02.04.2019 12:20
Aksu Çayında Yavru Akdeniz Foku TramemHaber 21.03.2019 09:39
Aracın çarptığı porsuk telef oldu TramemHaber 21.03.2019 09:35
Kereste atölyesinde kesilmekten kurtulan sincaplar hayata tutundu TramemHaber 21.03.2019 09:32
Kırmızı listedeki 'Vaşak' bu kez karayolunda görüntülendi TramemHaber 21.03.2019 09:19
Trakel için yeni tür : Afrika Göçmeni TramemHaber 21.03.2019 09:08
Yaralı karaca için zamanla yarıştılar TramemHaber 21.03.2019 09:07