Haberler
Bozayılar mı ormandan çıktı yoksa insanlar mı ormana girdi ? Türkiye'nin Anonim Memelileri
Bozayılar mı ormandan çıktı yoksa insanlar mı ormana girdi ? 29.11.2018 17:05

Kuzey Doğa Derneği tarafından facebook sayfalarında paylaşılan açıklamadır:

Geçtiğimiz günlerde basında çıkan " İnsan yiyen Ayılar" konulu çeşitli haberler ve konu ile ilgili kamuoyunda başlayan çeşitli tartışma ve bilgi kirliliğine istinaden söz konusu duruma daha aydınlatıcı bir bakış açısıyla bakabilmek için bu bilgilendirmeyi yapma gereği duyuyoruz.

Kuzey Doğa Derneği tarafından Türkiye'de 2012 yılında başlatılan ve Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü işbirliği ve izniyle gerçekleştirilen "Doğu Anadolu'nun yaban hayatını araştırma ve koruma projesi" kapsamında 40 bozayı uydu vericileriyle takip edilerek izlendi ve bu bilimsel projenin verileri sayesinde Dünya'nın bilinen ilk göçmen bozayıları Sarıkamış Ormanları'nda tespit edildi. Bozayıların göçmek için kullandığı güzergah boyunca da Tarım ve Orman Bakanlığı Sarıkamış'tan Posof'a kadar 162 kilometre uzunluğunda ve 28.543 hektar büyüklüğünde bir alanı Türkiye'nin ilk yaban hayatı koridoru ilan etti

Bilindiği gibi bozayılar yasa dışı avcılık ve doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi nedeniyle ülkemizde gittikçe nesli tehlikede altında olan memeli türleri arasındadır. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nca oluşturulan Merkez Av Komisyonu'nun belirlediği "Avlanacak av hayvanı türleri" arasında yer almayan bozayı "koruma altına alınan türler " arasında bulunmaktadır. Türkiye "Avrupa'nın yaban hayatı ve yaşama ortamlarını koruma sözleşmesi" ile bozayıların korunmasını taahhüt etmiştir. Bunun yanında bozayılar " Nesli tehlike altında olan yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme (CITES) " kapsamındaki türlerin de arasındadır.

Yaptığımız çalışmalarda elde ettiğimiz en önemli bulgulardan birisi, ülkemizdeki bozayıların besinlerinin yüzde doksanın bitkilerden oluştuğudur. Hem etle hem de bitkilerle beslenen bozayılar diğer yaban hayvanları gibi genellikle insanlarla karşılaşmaktan kaçınan türlerden biridir.

Son yıllarda ayıların insan kaynaklarına ( çöplükler, kümesler, arı kovanlarına vb) yönelimlerindeki potansiyel artış, beraberinde risk taşıyan insan ayı-karşılaşmalarının da artmasına neden olmuştur. Doğal tepkisi insan ve insan yerleşimlerinden mümkün olduğunca uzak durmak olan ayıların davranışlarındaki bu değişim " insan yiyen ayı soyu geliyor" gibi hiçbir bilimsel temele dayanmayan, sansasyonel ve toplumda korku salmaya yönelik gerçek dışı bilgiler ile açıklanamaz. Tam tersine Bozayı davranışlarında gözlemlenen bu değişimin temel nedeni bu canlıların doğal yaşam alanları olan ormanların insan eli ile hızla tahrip edilip parçalanması, insan ve evcil hayvanların ormanları aşırı kullanması ve bu tahribat sonucunda ayıların doğal besin kaynaklarının hızla azalmasıdır.

Bunun yanında insanların bozayılarla daha fazla karşı karşıya gelmelerinin ya da geldiklerini düşünmelerinin en önemli sebeplerinden biri de, Sarıkamış ormanlarındaki 40 fotokopanamızın her yıl gösterdiği gibi, insanların bozayıların yaşadığı ormanlara giderek daha fazla girmesi ve daha yoğun kullanmasıdır. Dolayısıyla yaşanan insan bozayı çatışmasının çözümü bilimsellik dışı söylemler ve sorumsuzca korkutma taktiklerine dayalı " boz ayıları avlamaya açalım " gibi sözde çözümler önermekte değil bozayıların insan kaynaklarına ihtiyaç duymadan yaşamlarını sürdürebilecekleri doğal ortamların bu canlılara sağlanması için yapılacak yoğun çalışmalardan geçmektedir.

Bugüne kadar uydu vericileri ile takip ettiğiniz 40 bozayıdan elde ettiğimiz veriler bizlere gösteriyor ki bozayılar insan hayvan etkileşiminin en az olduğu yaşam biçimini tercih ediyor. Öyle ki Sarıkamış Şavşat arasında gidiş dönüş 216 kilometre göç ederek literatüre geçen göçmen bozayıların insanlardan uzak olabilmek için açık alanlardan geceleri, sık ormanlık alanlardan ise gündüz vakitlerinde geçtiğini tespit ettik. Bu verilerimiz açık bir şekilde insan ayın çatışmasının bu canlıların doğal yaşam alanlarının arttırılması ile engellenebileceğini göstermektedir.

Tüm bu bilgiler ışığında bozayıların insan avlama ile ilgili herhangi bir içgüdüsel davranış göstermediğini biliyoruz. Basına yansıyan çeşitli haberlerdeki olayların temelinde genellikle yavrularını ve yaşam alanlarını koruma içgüdüsüyle ya da kısa mesafede aniden karşına bir insan çıkmasıyla karşısındakini tehdit olarak algılayan bazı bozayılar yatıyor. Bu tür durumlarda herhangi bir canlıya karşı gösterdiği tepkiyi insana da göstermesi bozayıların daha saldırgan olduğuna dair yanlış bir algı oluşmasına yol açıyor. Örnek olarak sokakta annesi ile yürüyen küçük bir çocuğa herhangi bir tehdit olduğunu hissettiğinde, annesinin verdiği tepki gösterebiliriz.

Untmamalıyız ki Türkiye'de her yıl binlerce insana köpek saldırırken boz ayının saldırdığı insan sayısı bunun yüzde biri bile değildir.

Bunun yanında Kuzey Doğa Derneği olarak 2006 yılından beri her dört yılda bir Kars'ta en yüksek bozayı yoğunluğuna sahip Sarıkamış ilçesi ve köylerinde bine yakın kişi ile yaptığımız sistematik anketlerde, bölgede insan yırtıcı çatışmasının artmadığını hatta "yaban hayatı size zarar veriyor mu?" sorusuna "evet" diyenlerin azaldığını gösteriyor. TÜBİTAK tarafından yayınlanan hakemli ve endeksli bilimsel dergi Turkish Journal of Zoology 'deki bu makalemizi burada okuyabilirsiniz.

https://journals.tubitak.gov.tr/zoology/abstract.htm?id=19554

İnsan-hayvan çatışmasının en aza indirilmesi için en önemli adım, karşılıklı olarak yaşam alanlarının belirlenmesi ve korunması olacaktır. Bu türden haberlerin daha az karşımıza çıkması ve yaşadığımız ekosistemin varlığının dengeli ve sağlıklı olarak sürdürülebilmesinin tek yolu, insanoğlu olarak bizlerin bu dengeyi ayakta tutabilmesiyle olacaktır.

Kaynak :
Kuzey Doğa Derneği facebook sayfası
https://www.facebook.com/kuzeydoga/

ÜM

 

Okunma sayısı.: 360


Diğer Haberler
Çankırı'da hasta bulunan kurt TramemHaber 09.02.2019 22:17
Maraş’ta 100 yıl sonra görülen yaban keçisi avcılar tarafından öldürüldü TramemHaber 09.02.2019 22:06
Tedavileri tamamlandı doğaya salındı TramemHaber 09.02.2019 21:58
Doğa ve İklim söyleşileri - Emrah Çoraman TramemHaber 09.02.2019 21:52
Bilim İnsanlarından İzmir’in Gediz Deltası için Çağrı TramemHaber 09.02.2019 21:39
Mirketler tehdit altında mı ? TramemHaber 09.02.2019 21:33
Nesli tükenmek üzere olan vaşak Ardahan'da görüntülendi TramemHaber 03.02.2019 21:32
Bursa'da yol kenarında yaralı sansar bulundu TramemHaber 03.02.2019 21:30
Görüntüler Afyonkarahisar’da çekildi! TramemHaber 29.01.2019 14:24
2019 Trakus Trakel Tramem İğneada Kongresi TramemHaber 28.01.2019 16:33
Milli Savunma Bakanlığı paylaştı! Denizaltıya yunuslar eşlik etti TramemHaber 24.01.2019 12:14
Van'da ilginç görüntü! VADAŞ'ın başına dert oldular TramemHaber 24.01.2019 11:55
Köpekler yaban keçilerine saldırdı Aç kalan köpekler yavru bir yaban keçisini parçaladı TramemHaber 22.01.2019 19:23
Köylülerin yakaladığı kurt, kaymakamın girişimleriyle doğaya bırakıldı TramemHaber 16.01.2019 16:20
Ardahan Göle'de Tilki Donarak Öldü TramemHaber 16.01.2019 16:18
Van'dan sonra Sivas'ta da tilki dondu TramemHaber 16.01.2019 16:12
Anadolu yaban koyunlarına yem desteği TramemHaber 14.01.2019 09:11
Tilki soğukdan dondu! TramemHaber 14.01.2019 09:04
Köylüler yola inen kurdu cep telefonuyla görüntüledi TramemHaber 14.01.2019 09:03
Yaralı geyik kurtarıldı TramemHaber 14.01.2019 08:59