Arazi Notları
Dikkat Ayı Çıkabilir! Türkiye'nin Anonim Memelileri
Dikkat Ayı Çıkabilir! 02.06.2009 13:59

Bozayılar ile arazide karşılaşmanız aslında oldukça zordur. Karşılaşmanın belli başlı nedenleri olabilir örneğin: Hayvan gündüz dinleniyordur, siz onun yaşadığı yerin çok yakınına gelmişsinizdir ancak hayvan farkında değildir; rüzgâr ters taraftan esiyordur sizin kokunuz ayıya ulaşmamış olabilir; ya da yoğun taban vejetasyonu olan bir alanda birbiriniz göremediğiniz için bazı karşılaşmalar olabilir. Bu gibi karşılaşmalar dışında genelde bozayılar sizin geldiğinizi, orada olduğunuzu sizden önce fark ederler, kokunuz alırlar ve saklanırlar(Bunu uydu verici tasmalı hayvanlar ile Finlandiya’da doğrulamışlardır). Bu nedenle mantar, sakız veya böğürtlen toplamak için ormana giderken yalnız gidilmemelidir ve rüzgar arkadan gelecek şekilde hareket edilmelidir. Ayı ile yakın karşılaşmalarda iki- üç kişi olunca genelde bozayı kaçmayı veya saklanmayı tercih eder, saldırdığı çok nadirdir.


Bilinenin aksine bozayı tehdit edilmez veya kışkırtılmaz ise en korkak hayvanlardan birisidir. Bu nedenle ormanlık alanda veya bozayının olduğunu bildiğiniz bir alanda geziyorsanız mümkün olduğunca orada olduğunuzu ve insan olduğunuzu bildiren sesler çıkarılmalıdır. Örneğin türkü söyleyebilir, düdük çalabilir vb davranışları yapılabilir. Bunları yapmanıza rağmen halen bir ayı ile karşılaşıyorsanız durumlar değişebilir ancak yüz yüze karşılaşmalarda bile sadece ayıların %5-10'i tehdidi sonlandırmak veya ondan kurtulmak için insana saldırabilir.


Türkiye'de ayıların insanı durup dururken öldürmesi veya onu bir yem olarak görüp öldürmesi söz konusu değildir(Bu davranışı kutup ayıları ve bazı Amerika “grizzly” ayıları gösterir). Ancak ateşli veya başka tür silahlar ile bozayılar yaralanırsa, kendisine veya yavrusuna bir tehdit oluştuğunu anlarsa ufak tefek yaralardan daha fazlasına sebep olabilir. Bu nedenle yavrulu bir bozayı görüldüğünde dikkatli olunmalıdır. Ayrıca yavru bir bozayı yalnız görüldüğünde de dikkatli olunması gerekir. Annesinin etrafta olmadığından emin değilseniz, hayvanın yanına yaklaşmamak en doğrusudur. Annesi yavrusunu arıyor olabilir. Anadolu’nun birçok köyünde buna benzer karşılaşmalar sonucunda insanlarda yaralanmalar olmuştur.


Normal veya rastgele bir karşılaşmada genel olarak yapmanız gereken olabildiğince sakin olmak, ani hareketlerden kaçınmak ve kesinlikle koşmamaktır. Olabildiğince bozayı ile aranızdaki mesafeyi korumaya çalışmak ve göz göze gelmemeye dikkat etmek önemlidir çünkü kişiyi tehdit olarak algılaması ve değerlendirmesi an meselesi olabilir. Daha sonra yavaş yavaş geriye doğru çekilmek gerekir, muhtemelen ayı da farklı bir yöne yavaş yavaş giderek orayı terk eder. Bu arada eğer bozayı tehdit olabilecek bir durum fark ederse, kaçmak için ve etrafı daha iyi görebilmek için ayağa kalkabilir ancak korkmamak ve yavaş yavaş uzaklaşmak gerekir, daha sonra güvenli bir yere girilmelidir.


Eğer durum böyle olmaz ve ayı size doğru yönelir ise (Önce yavaş, sonra hızlı adımlar ile gelirse) insan olduğunuzu belli eden sesler çıkarılmalıdır ve savunma durumuna geçmeye çalışmalıdır(Bu durum savunmacı ayılar için geçerlidir). Ya da olabildiğince sakin yüz üstü uzanıp boynunuzu elerinizin arasına alıp öyle kalabilirsiniz. Muhtemelen gelip koklayıp bir-kaç pençe atıp gider. Ancak bozayı mücadele etmeye devam ederse ve bırakmaz ise bağırılabilir, kendinizi olabildiğince büyük göstererek ona zarar verebileceğinizi gösterebilirsiniz. Yada korkudan bayılarak, bozayının zararından kurtulabilirsiniz. Elinize geçirdiğiniz sopa ve taşları kullanarak ayı ile sizi bırakması için mücadele verebilirsiniz, kimi zaman ayılar baş edemeyeceğini düşünerek bırakıp gidebilirler. Bu arada başka bir kişi yardım etmeye gelirse genelde bozayılar insanları bırakırlar.


Durum genel olarak böyle özetlenebilir ancak daha fazla macera aramak için bozayıları takip etmemek veya yaklaşmaya çalışmamak en doğrusu olur. Tabi bir de Türkiye’de olmayan Amerika ve Kanada’da kullanılan ayı kaçıran spreyler( Yoğun capsicum içeren biber gazları) var. Bunları sadece bozayı doğrudan saldırdığı zaman kullanmanız gerekiyor aksi takdirde kokusu ayılar için çekici özellik gösteriyor. Burada yazan bilgileri kullanıp kullanmamak kişilerin kendi sorumluluğundadır. Bu bilgiler kullanılarak ayının verebileceği zarar azaltılabilir ancak olmayacağı garanti edilemez. İnsanlar hayvanların yaşadıkları alanlara biraz daha saygı gösterir ve birkaç basit güvenlik kuralını uygularlar ise insanlar ile bozayılar uyum içerisinde yaşayabilirler.


Hüseyin Ambarlı

Biyoçeşitlilik ve Koruma Labı.

ODTÜ Biyoloji bölümü

fotograf
ozivol (Hüseyin Ambarlı)

 

Okunma sayısı.: 1767


Diğer Arazi Notları
Tramem e Göç Başladı ! serhattigrel 16.10.2012 19:13
Türkiye tarihinin en büyük böcek kaçakçılığı rousettus 13.07.2011 22:41
BÜYÜK ÖDÜL... rousettus 19.01.2011 00:10
Serengeti’nin Kalbine Saplanan Yol rousettus 23.11.2010 19:29
TRAMEM yarasa grubu yollarda rousettus 03.10.2010 23:53
KARDEŞ SİTE ve YARASA KORUMA PROJESİ rousettus 16.08.2010 01:30
KARDEŞ SİTE ve YARASA KORUMA PROJESİ rousettus 09.06.2010 14:36
TRAKUŞ Kampı erken başladı rousettus 22.04.2010 02:27
Porsuk (Meles meles) rousettus 01.04.2010 23:17
Kenyada bol -K-li bir hafta: Fotosafari rousettus 30.03.2010 11:11
Böcekçiller (Soricidae ailesi) rousettus 19.02.2010 03:11
Acıgöl-Işıklı Gözlemi berrinakyildirim 30.10.2009 23:46
26 mağara, 30 bin yarasa rousettus 23.10.2009 01:19
10 yılda 37 saniye furtun 16.07.2009 09:06
Havada-Karada-Suda... paradax 15.05.2009 23:03