Haberler
Yarasalar ve yunuslarda ortak genetik değişimler Türkiye'nin Anonim Memelileri
Yarasalar ve yunuslarda ortak genetik değişimler 07.09.2013 13:00

Konumlarını radarımsı bir biyolojik sistemle belirleyen yarasalarla, benzer bir sistemi kullanan yunuslar karşılaştırıldı. Yakın akraba olmayan bu türlerin işitmeyle ilgili genlerinde ortak değişimler yaşanmış.

Evrim süreci, genlerdeki değşinimlere (mutasyonlara) dayanır. Her nesilde yeni değşinimler ortaya çıkar, bunların bir kısmı kaybolurken, bir kısmı nesiller boyunca yaygınlaşır. Değşinimler protein yapısını veya üretimini etkiliyorsa, canlının yapısında ve işlevlerinde değişim görülür. Bu süreç sonunda, ortak bir atadan gelen canlılar farklılaşır, ayrı türlere dönüşür.

Öte yandan benzer ortamlarda yaşayan veya benzer koşullara maruz kalan canlıların zaman zaman benzeştikleri de bilinir. Örneğin çoğu memeli aynada kendini tanıyamazken, şempanzeler, yunuslar ve filler, akraba olmamalarına rağmen bu yeteneğe sahiptir. Sosyal yapıları ve büyük beyinleri sayesinde bu özellik üç dalda da birbirinden bağımsız olarak evrilmiştir. Buna "evrimsel yakınsama" denir.

Benzer özellikler gösteren uzak akraba türlerin, genlerinde de benzer değşinimler yaşanmış olabilir mi? Bu soruya yanıt arayan bir çalışma bu hafta Nature dergisinde yayınlandı.

Çalışmayı yürüten Londralı bir grup biyolog, bazı yunus ve yarasa türlerinde görülen bir ortak özelliği kullandı: Bu iki soyda da biyolojik radar kapasitesi olan türler var.

Bazı yarasalar ve bazı yunuslar türleri çevrelerindeki nesnelerin konumlarını belirlemek için ses dalgalarını kullanıyorlar (bkz Şekil 1). Çıkardıkları ses dalgalarının kendilerine ne kadar zamanda döndüğü bilgisini kullanarak konumlarını tespit edebiliyorlar. Buna "ekolokasyon" deniyor.

Ancak yarasalar ve yunuslar çok uzak akrabalar, dolayısıyla ekolokasyonun iki soyda birbirinden bağımsız olarak evrildiğini tahmin ediyoruz.

Makalenin yazarları, yeni nesil DNA dizileme teknolojilerini kullanarak dört yeni yarasa genomunu diziledi. Bu verileri, halihazırda dizilenmiş olan iki yarasa ve bir yunus genomu dahil, 18 başka memeli genomuyla birleştirdi. Bu türler arasında 2300 ortak genin amino asit dizilerini karşılaştırdı.

Ekip bu veriler içinde, yalnızca ekolokasyon özelliğine sahip yarasalarda ve yunuslarda görülen, ama örneğin ekolokasyon yapamayan yarasalarda ve diğer memelilerde görülmeyen değşinimler aradı.

Toplam 2300 gen arasında 60'ında, ekolokasyon yapan türlere has değşinimler buldular. Bu genlerin bir kısmı işitme ve kulak gelişimiyle ilgili olduğu bilinen genlerdi. Örneğin bu genlerin bazılarının işlevlerini bozan değşinimler, insanda sağırlığa yol açıyor.

Dolayısıyla söz konusunda genlerdeki değşinimlerin, ekolokasyon özelliğinin bu iki soyda evrilmesine yardımcı olduğu tahmin ediliyor.

Araştırmacılar, bu örnekte olduğu gibi yakınsak evrimin doğada sıklıkla görülebileceğini belirtiyorlar.

Makalenin yazarlarca "açık erişim" formatında sunulması ise takdire değer bir ayrıntı. Zira Nature gibi etki çarpanı yüksek olan çoğu dergi makalelerini kısıtlı olarak paylaşıyor. Eğer bireysel veya kurumsal bir aboneliğiniz yoksa, tek bir makaleye ulaşmak için ortalama 20-30 dolar gibi bir ücret ödenmesi gerekiyor.

Kaynak:
Parker v.d., 2013, Nature, doi:10.1038/nature12511

Resim kaynağı:
askabiologist.asu.edu/echolocation

haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/yarasalar-ve-yunuslarda-ortak-genetik-degisimler-haberi-79173

 

Okunma sayısı.: 735


Diğer Haberler
Tramem 2019 Kartepe Kampı TramemHaber 25.10.2019 20:19
Gaziantep'te çizgili sırtlan leşi bulundu TramemHaber 21.10.2019 16:50
ESKİŞEHİR'DE KARACA GÖRÜNTÜLENDİ TramemHaber 21.10.2019 11:53
Tuncelide Aracın çarptığı vaşak telef oldu TramemHaber 10.10.2019 22:02
Aracın çarptığı vaşak kaza kurbanı oldu TramemHaber 10.10.2019 22:00
Sahile vuran 134 balina öldü TramemHaber 08.10.2019 12:44
Anadolu yer sincabı ve iklim değişikliği TramemHaber 04.10.2019 14:45
Alaçatı'da balina heyecanı TramemHaber 01.10.2019 13:13
Baraj gölü kenarına gelen yavru ayı, yaşam alanına götürüldü TramemHaber 26.09.2019 07:52
Silahla vurulan yaralı vaşak kurtarılamadı TramemHaber 26.09.2019 07:49
Antalya'da neslini böyle kuruttuk TramemHaber 20.09.2019 13:33
Orangutanlar yangınlar nedeniyle yaşam savaşı veriyor TramemHaber 19.09.2019 10:28
İzmir Karaburun'da Akdeniz Foku TramemHaber 16.09.2019 11:00
68.000 noktadan oluşan GPS haritası ile kurtların bölgesel hareketleri TramemHaber 03.09.2019 09:37
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) kapatılıyor. TramemHaber 03.09.2019 08:49
Arıcının bal testine tuttuğu ayılar, anzer balını tercih etti TramemHaber 20.08.2019 19:43
Bursa'da ayı ailesine kurtarma operasyonu TramemHaber 20.08.2019 19:30
Bayburt'ta çobanların bulduğu yavru vaşak TramemHaber 19.08.2019 15:40
Cudi Dağı'nda su samuru görüldü TramemHaber 16.08.2019 02:06
Sapanca Gölü'nde su samuru görüldü TramemHaber 16.08.2019 02:03