Haberler
Yeniden canlandırmak... Türkiye'nin Anonim Memelileri
Yeniden canlandırmak... 03.04.2013 21:21

Soyu tükenen bir türü diriltmek artık fanteziden ibaret değil. Peki ama bu iyi bir fikir mi?

30 Temmuz 2003'te İspanyol ve Fransız bilim insanlarından oluşan bir ekip, zamanı geri döndürdü ve soyu tükenmiş bir hayvanı geri getirdi.

Üstelik bu, yeniden soyunun tükenmesini izlemek için olsa bile... Dirilttikleri hayvan, bucardo veya Pirene yabankeçisi olarak bilinen bir türdü. İri ve güzel bir canlı olan bucardonun (Capra pyrenaica pyrenaica) ağırlığı 99 kiloyu bulur; başından, yumuşak kavisli, gösterişli uzun boynuzlar uzanırdı. Binlerce yıl boyunca, Fransa'yı İspanya'dan ayıran Pireneler silsilesinin yükseltilerinde yaşamış, kayalıkların arasında dolanarak yaprak ve bitki saplarıyla beslenmiş, sert kışlara direnebilmişti.

Sonra silahlar çıktı ortaya. Bucardo nüfusu avcılar yüzünden birkaç yüzyıl boyunca azaldıkça azaldı. 1989 yılında bir tarama yapan İspanyol bilim insanları, sadece bir düzine kadar birey kaldığı sonucuna vardı. 10 yıl sonra, geriye tek bir bucardo kalmıştı: Celia adı verilen bir dişi. Ordesa ve Monte Perdido Ulusal Parkı'ndan yaban hayatı veterineri Alberto Fernández-Arias önderliğinde bir ekip, hayvanı bir kapanla yakaladı, boynuna vericili tasma taktıktan sonra da tekrar doğaya salıverdi. Dokuz ay sonra vericili tasmadan uzun, kesintisiz bir bip sesi geldi: Bu, Celia'nın öldüğünün işaretiydi. Onu, devrilen bir ağacın altında ezilmiş halde buldular. Celia'nın ölümüyle bucardoların soyu resmen tükenmiş oldu.

Ama Celia'nın Zaragoza ve Madrid'deki laboratuvarlarda saklanan hücreleri ölmedi. İzleyen birkaç yıl boyunca, José Folch önderliğindeki üreme fizyolojisi uzmanlarından oluşan bir ekip bu hücrelerden alınan çekirdekleri, kendi DNA'ları çıkarılmış keçi yumurtalarına enjekte edip, yumurtaları taşıyıcı annelere yerleştirdi. 57 denemeden sonra hayvanların sadece yedisi hamile kalmış, bu yedi hamileliğin altısı düşükle sonuçlanmıştı. Ama bir anne -bir İspanyol yabankeçisiyle bir keçi melezi- Celia'nın klonunu düşük yapmadan taşıdı. Folch ve meslektaşları iki kilo ağırlığındaki klonu sezaryenle aldı. Fernández-Arias yeni doğmuş bucardoyu kollarında tutarken, yavrunun nefes almakta zorlandığını, dilinin ürkütücü bir biçimde ağzından dışarı sarktığını gördü. Nefes almasına yardım etme çabalarına rağmen, Celia'nın kopyası sadece 10 dakika sonra can verdi. Daha sonra yapılan otopside, akciğerlerinden birinde karaciğer büyüklüğünde, fazladan dev bir parça oluştuğu görüldü. Yani, kimsenin yapabileceği bir şey yoktu.

Dodo ve büyük dalıcımartı, Tasmanya keseli kurdu, Çin nehir yunusu, göçmen güvercin ve imparator ağaçkakan... Bucardo, soyunu insanların -bazen de bilinçli olarak- tükettiği hayvanları oluşturan uzun listede yer alan türlerden sadece biri. Üstelik artık çok daha fazla türün soyu tehlikede ve gelecek yıllarda bucardoya eşlik eden hayvanlar giderek artacak. Fernández-Arias da, bu gidişin klonlamayla tersine döndürülebileceğini düşünen küçük ama tutkulu bir grup araştırmacı arasında.

Yitip gitmiş türleri geri getirme düşüncesi, bazılarının ifadesiyle "soy diriltme", 20 küsur yıldan beri gerçekle bilimkurgu arasındaki sınırda gidip geldi. Yani romancı Michael Crichton'ın, Jurassic Park'ın dinozorlarını dünyaya salmasından bu yana. Ve bu sürecin büyük bölümünde, soy diriltmeye ilişkin olarak bilim, hayallerin çok gerisinde kaldı. Celia'nın klonu, bugüne dek soy diriltme konusunda gelinmiş en yakın nokta. Günümüzde Aragon yönetiminin Avlanma, Balıkçılık ve Sulak Alanlar biriminin müdürü olan Fernández-Arias, klonlanmış canlının kısacık ömrüne tanık olduğu o andan başlayarak, bilimin sonunda gerçekle buluşacağı ve insanların soyunu tükettiği bir hayvanı geri getirme becerisini elde edeceği anı bekliyor.Fernández-Arias, bana, "O an geldi," diyor.

(Yazının devamı National Geographic Türkiye'nin Nisan 2013 sayısında bulunabilir)

 

Okunma sayısı.: 949


Diğer Haberler
Yaralı geyik için seferberlik TramemHaber 22.09.2020 22:36
Kuzey Kutbunda Nesli Tükenmiş Mağara Ayısı Bulundu TramemHaber 14.09.2020 12:06
Orka Tahlequah yeniden anne TramemHaber 10.09.2020 17:23
Avcılık tamamen yasaklansın TramemHaber 10.09.2020 14:01
Yaban hayvanlarının nüfusu yüzde 68 azaldı TramemHaber 10.09.2020 14:00
Örümcek ağları ve biyoçeşitlilik TramemHaber 10.09.2020 11:22
Paris Anlaşması Taahhütleri unutulmamalı TramemHaber 09.09.2020 19:08
Orman yangınlarının yüzde 75'i insan eliyle çıkarılıyor TramemHaber 09.09.2020 19:03
Anadolu'nun sırtlanları Atlas'ta TramemHaber 05.08.2020 12:17
Çevre, Doğa, Hayvan Koruma Şube Müdürlüğü TramemHaber 22.07.2020 16:35
Küresel ısınma da kritik eşiğe yaklaşıldı TramemHaber 22.07.2020 16:31
Botswana’da fil ölümleri artıyor TramemHaber 22.07.2020 16:26
İtalya'da kaçış ustası ayı TramemHaber 22.07.2020 16:24
Kutup Ayılarının Nesli 80 Yıl İçinde Tükenebilir TramemHaber 22.07.2020 16:24
Balina kurtarılmaya çalışılıyor TramemHaber 22.07.2020 16:20
Greta Thunberg: AB İklim Krizinde başarısız TramemHaber 22.07.2020 16:12
Botswana’da yüzlerce fil cansız bulundu TramemHaber 22.07.2020 16:06
Tramem Magma da TramemHaber 16.07.2020 11:17
Avını yiyen vaşak görüntülendi TramemHaber 10.07.2020 14:32
Yaban hayvanları av hedefi değildir ! TramemHaber 29.05.2020 05:36