Haberler
Mirketler tehdit altında mı ? Türkiye'nin Anonim Memelileri
Mirketler tehdit altında mı ? 09.02.2019 21:33

Kalahari Çölü’nün değişen mevsimleri mirketleri tehdit mi ediyor?

Küresel iklim değişikliğiyle beraber aşırı hava olayları gittikçe artıyor ve mevsimsel dengeler değişiyor. Bu iklimsel değişimler kutuplar ve çöller gibi zorlu hava şartlarının hakim olduğu bölgeleri daha şiddetli etkiliyor. Zürih Üniversitesi, Evrimsel Biyoloji ve Çevre Bölümü'nde araştırmalarını sürdüren Doç. Dr. Arpat Özgül’ün öncülüğünde yapılan ve dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Science’da yayımlanan yeni bir araştırma, Kalahari Çölü'nde artan kuraklıkların çölün sevimli sakinleri mirketleri nasıl etkileyeceğini gösteriyor.

Afrika’nın güneyinde yer alan Kalahari Çölü’nde doğal yaşamın temel kaynağı yazları yağan yağmurlardır. Ancak, iklim modelleri Kalahari Çölü'nde mevsimlerin değişeceğini ve kuraklığın artacağını öngörüyor. Mirketlerden 1997’den beri düzenli toplanan verileri değerlendiren bu araştırma, yaz kuraklığındaki artışın mirketlerin vücut ağırlıklarını düşüreceğini ve bunun sonucunda üremenin ve yavru sağkalımının azalacağını gösteriyor. Bunun yanında, mirketlerin akıbetini tam anlayabilmek için sadece yaz değil, kış mevsimini de göz önünde bulundurmak gerekiyor. Kış sıcaklıklarındaki olası bir artışın vücut ağırlığındaki düşüşü yavaşlatarak iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini hafifletmesi de mümkün. Mirket popülasyonunun kaderi, bu mevsimsel değişimlerin vücut ağırlığı, sağkalım ve üreme üzerindeki net etkilerine bağlı olacak.

Kalahari Çölü’nde yaşayan ve sosyal bir kuyruksüren türü olan mirketler (Suricata suricatta), elli bireye kadar ulaşan sosyal gruplarda yaşıyor. Bir dişi ve bir erkekten oluşan baskın çift sosyal gruptaki üremenin çoğunu tekeline alır ve gruptaki diğer bireyler (yardımcılar) yavruların yetiştirilmesine yardım eder. İklimsel ve sosyal koşullardaki değişimler mirketlerin vücut ağırlığını, sağkalımını ve üremesini etkiler. Örneğin, yaz başında gelen yağışlar büyümeyi ve üremeyi arttırır. Kış soğuklarında ve popülasyon yoğunluğunda görülen bir artış ise büyümeyi yavaşlatır ve sağkalımı azaltır. İklimsel ve sosyal koşullarda görülen bu mevsimsel değişimlerin etkilerini anlamak mirketlerin akıbetini öngörebilmek için önemlidir.

Çalışmanın baş yazarı, Zürih Üniversitesi’nden Dr. Maria Paniw: “Mirketler giderek kuraklaşan bir ortamda hayatta kalmaya çalışıyor. Yirmi yıldır toplanan detaylı verileri kullanarak, mirketlerin artan mevsimsel kuraklıklara verecekleri tepkileri araştırdık. Vardığımız sonuç ‘artan kuraklıklarla popülasyonun yok olma riski de artar’ sonucundan biraz daha karmaşık. Mirketlerin kaderi, mevsimsel değişimin detaylarına bağlı olacak. Bir mevsimin kötüleşen koşullarının etkisi, diğer mevsimin iyileşen koşulları tarafından hafifletilebilir. İklim değişikliğinin sağkalım ve üreme üzerindeki etkileri mevsimden mevsime değişebilir. Bu nedenle, yıllık ortalama iklim koşullarını incelemek yerine, bu koşullardaki mevsimsel değişimlere daha yakından bakmaya başlamalıyız.” diyor.

Özgül ve ekibi, Kalahari Mirket Projesi’nde 1996’dan beri toplanan vücut ağırlığı, sağkalım ve üreme verilerini inceleyip, bu verilerde gözlemlenen değişiklikleri, yağış ve sıcaklıklardaki mevsimsel değişimlerle ilişkilendirdi. Bu ilişkileri bir popülasyon modelinde kullanarak mirket popülasyonunun elli yıl sonraki akibetini tahmin ettiler. Tahmin sonuçları, daha sıcak ve kurak yazların mirket popülasyonunu tehdit edebileceğini gösteriyor. Sonuçlara göre üreme azalacak ve popülasyonda daha az yardımcı birey kalacak. Öte yandan, iklim değişikliğinin bu olumsuz etkileri, kış sıcaklıklarındaki olası bir artış nedeniyle hafifleyebilir.

Çalışmanın ortak yazarı ve Kalahari Meerkat Projesi'nin kurucusu, Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tim Clutton-Brock şunları ekledi: “Bu araştırmamız, az sayıdaki bu tür uzun süreli çalışmaların önemini vurgulamaktadır. İklim değişikliğinin canlı popülasyonları üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve bunların altında yatan ekolojik ve evrimsel mekanizmaları anlamak ancak bu tür verilerle mümkün olabilir.”

Özgül şunları söyledi: “İklim değişikliğinin bir popülasyon üzerindeki etkileri popülasyondaki bireylerin biyolojik ve fiziksel çevreleriyle ilişkilerine ve bu ilişkilerin nasıl değiştiğine bağlı. Araştırmamız, iklim değişikliğinin bir popülasyon üzerindeki etkisini tahmin edebilmek için bu ilişkilerde görülen mevsimsel değişimi doğru bir şekilde tanımlamamız gerektiğini gösteriyor.”

Özgül, Türkiye’de benzer çalışmaların yürütülmesinin önemini vurguladı: “İklim değişikliğinin etkilerini anlamak için birkaç yıllık veriler yeterli değil. Dünyanın birçok yerinde onlarca yıldır farklı canlı türlerinden detaylı sağkalım ve üreme verileri toplanıyor. Bu çalışmalar sayesinde doğal hayatın değişen çevre koşullarından nasıl etkilendiğini daha iyi anlıyoruz. Türkiye’de bu tip uzun süreli çalışmalar yok denecek kadar az. Benim de üyesi olduğum Türkiye Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Derneği (ekoevo.org), bu tür çalışmaların Türkiye'nin farklı bölgelerinde sürdürülmesini aktif olarak destekliyor.”

Bu araştırma, Kalahari Mirket Projesi’nde toplanan uzun vadeli verilerin Zürih ve Cambridge Üniversitelerinden bilim insanları tarafından analiz edilmesiyle gerçekleştirildi. Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) ve İsviçre Ulusal Bilim Vakfı (SNF) tarafından finanse edildi.

Özgün makale: science.sciencemag.org/content/363/6427/631.full

Fotoğraflar : Doç. Dr. Arpat Özgül

ÜM

 

Okunma sayısı.: 786


Diğer Haberler
NHM 2020 yılı yaban hayatı fotoğrafı ödülü TramemHaber 20.11.2020 18:07
Erzincan'da, sürü halindeki şamualar görüntülendi TramemHaber 20.11.2020 18:07
Görünmez avcı Karakulak Atlas ta TramemHaber 17.11.2020 15:44
Para karşılığı avlanma aslan neslini tehdit ediyor TramemHaber 06.11.2020 16:07
İnsanlar önce köpekleri evcilleştirdi TramemHaber 06.11.2020 15:53
Yarasalar sosyal mesafeyi koruyor TramemHaber 06.11.2020 15:49
Biyoçeşitlilik çalışmalarının öncü ismi : Georgina Mace TramemHaber 05.11.2020 17:22
Spil Dağı'nda yaralı porsuk bulundu TramemHaber 14.10.2020 10:49
Yaralı çengel boynuzlu dağ keçisi tedaviye alındı TramemHaber 14.10.2020 10:46
Büyükçekmece Gölü'nde su samuru görüntülendi TramemHaber 14.10.2020 10:40
Parkta yakalanan vaşak gözlem altında TramemHaber 14.10.2020 10:38
Yolunu şaşıran balina okyanusa döndü TramemHaber 08.10.2020 19:54
Tunceli de vaşak kaza kurbanı TramemHaber 08.10.2020 19:51
Attenborough'nun ilham verici hayatı TramemHaber 08.10.2020 19:48
Karaya vuran balinanın midesinden plastik çıktı TramemHaber 08.10.2020 19:36
Koruma altındaki oklukirpi öldürüldü TramemHaber 08.10.2020 19:34
Zimbabve de filler gizemli bir hastalıktan ölüyor TramemHaber 29.09.2020 11:36
Yeniden yabanileştirme ağaçlandırmadan iyidir TramemHaber 28.09.2020 10:42
Sinop ta üç yavru sincap koruma altında TramemHaber 28.09.2020 10:38
Avustralya'da balinalar sığ sularda mahsur kaldı TramemHaber 28.09.2020 10:33