Haberler
Akdeniz Fokları Son Sığınaklarında Türkiye'nin Anonim Memelileri
Akdeniz Fokları Son Sığınaklarında 17.02.2016 08:06

Dünyada sayıları yalnızca 700 civarında kalan Akdeniz foklarının (Monachus monachus) 100 tanesi Türkiye kıyılarında yaşıyor.

Ancak kıyılardaki plansız yapılaşma ve endüstriyel yatırım baskısı nedeniyle yaşam alanları giderek daralan bu nadir canlılar Karadeniz’de tamamen yok oldu, Ege ve Akdeniz’de ise direniyor.

Akdeniz fokları konusunda yıllardır bilimsel araştırmalar yürüten Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) Proje Koordinatörü Cem Orkun Kıraç, “Akdeniz foklarını öldürmek için onları tüfekle vurmanıza gerek yok, yaşam alanlarının yok edilmesi zaten onları öldürüyor” dedi.

Antalya’nın Kemer ilçesinde geçtiğimiz ay kıyıya vuran ölü Akdeniz fokuyla ilgili bilgi almak amacıyla yetkilileri ziyaret eden Sualtı Araştırmaları Derneği Akdeniz Foku Araştırma Grubu (SAD-AFAG) Proje Koordinatörü Cem Orkun Kıraç, kritik olarak yok olma tehlikesi altındaki türün ülkemizdeki durumu hakkında sorularımızı yanıtladı.

Aralık ayında Beldibi sahilinde bir otelin plajında bulunan ölü Akdeniz foku (Monachus monachus) hakkında yetkililerden bilgi alan Kıraç, ölüm nedeni tam olarak bilinmeyen yavru fokun yaklaşık 6 aylık olduğunu söyledi.

Dünyada yalnızca 700 Akdeniz foku kaldığı bilgisini veren Kıraç, bunun yaklaşık 100’ünün Türkiye kıyılarında yaşamını sürdürdüğünü belirterek şunları söyledi: “Dernek olarak yaptığımız çalışmalarda 1980’lerden sonra yaşanan Akdeniz foklarının ölüm nedenleri arasında ilk sırayı habitat kaybının aldığını tespit ettik.

Geçmişte ateşli silahların daha kolay taşınabilmesi nedeniyle kasıtlı öldürmeler ilk sıradaydı ancak bu konudaki denetimlerin ve bilincin artmasıyla birlikte kasıtlı öldürmeler gittikçe azaldı.

Halen var ama bu çok düşük bir oran. Şu anda bizim tespitlerimize göre türün birinci ölüm nedeni yaşam alanlarının yok olması. El değmemiş kıyılara yeni yolların açılması, ikinci konut ve koyların turizme açılması gibi etkenler, 1950’lerde İstanbul Boğazı’nda bile görülebilen bu ender deniz canlısını yok olmanın eşiğine getirdi.”

SON SIĞINAK EGE VE AKDENİZ KIYILARI

Karadeniz’de son Akdeniz fokunun 1997 yılında görüldüğünü dile getiren Kıraç, türün bugün yalnızca Ege ve Akdeniz kıyılarımızda yaşam alanı bulabildiğini, Marmara kıyılarında ise nadiren görüldüğünü belirterek, “En yoğun popülasyon sırasıyla Mersin, Muğla, Antalya ve İzmir gibi kentlerimizin kıyılarında bulunuyor. Akdeniz fokları göç etmeyen canlılar.

Yalnızca genç bireyler günde 40-50, ayda ise 500 ila 600 kilometre bir alanda gezebiliyor. Yani son derece gezgin bir canlı. Bu yüzden habitatı çok geniş. Akdeniz foklarını korumak için atılacak adımlarla, ada martısı, orfoz ve kara doğan gibi türler de korunmuş olacak” diye konuştu.

Liman, otoyol, konut, turizm ve sanayi baskısı gibi etkenlerle insanların farkında bile olmadan bu nadir canlı türünün yok olmasına katkı sağlayabildiğini vurgulayan SAD-AFAK Koordinatörü Cem Orkun Kıraç, “Vatandaş güzel bir kıyının imara açılmasını istiyor olabilir.

Ancak asıl sorun buna karar verenlerden kaynaklanıyor. Bir yeri imara açarken bu alanın doğrudan korunan alan olmaması karar vermek için tek başına yeterli gerekçe değil.

Belli başlı alanlar ihtiyaçlar ölçüsünde bu tür yatırımlara açılabilir ancak belli başlı alanları da doğal yaşamın sürekliliği için koruyalım.

Antalya için konuşacak olursak, Konyaaltı, Lara vb yerler artık kentleşmiş. Buralarda ne fokları ne de ada martısını koruyabiliriz. Ama Kemer’den Karaöz’e, Kaş’tan Kekova’ya uzanan kıyılarımızı korumak gerekiyor.

Çünkü buralar aynı zamanda turizme de hizmet eden alanlar. Ne yazık ki bu bakir alanlar korunması gerekirken son yıllarda liman, marina ve benzeri yatırımlarla canlıların elinden alınıyor.

Bana sorarsanız Akdeniz foklarını öldürmek için onları tek tek tüfekle vurmanıza gerek yok, yaşam alanlarının yok edilmesi zaten onları öldürüyor” görüşünü dile getirdi.

BİNLERCE AKDENİZ FOKU İNSAN ETKİSİYLE YOK OLDU

Türkiye’de Akdeniz fokları üzerine çalışan az sayıdaki uzmandan biri olan Cem Orkun Kıraç’ın verdiği bilgilere göre bu nadide canlı türü 20. yüzyılın başına kadar tüm Akdeniz kıyıları ile doğu Atlantik kıyılarında Portekiz’den Afrika sahillerindeki Senegal’e uzanan sahada binlerle ifade edilen bir nüfusa sahipti.

Ancak aşırı avlanma, yaşam alanı kaybı ve deniz ekosistemlerinin bozulması yüzünden türün dünya dağılımı daralarak nüfusları hızla azaldı.

Bugün yalnızca Yunanistan, Türkiye, Fas, Moritanya ve Maderya Adaları’nda yaşam alanı bulan türün toplam nüfusunun yalnızca 700 civarında olduğu tahmin ediliyor. SAD-AFAG, Türkiye kıyılarında yaşayan Akdeniz foklarının yaşam alanlarının korunması için yıllardır kapsamlı çalışmalar yürütüyor.

Haber: Yusuf Yavuz / Fotoğraf: Zafer Kızılkaya


Kaynak : www.atlasdergisi.com/gundem/akdeniz-foklari-son-siginaklarinda.html

 

Okunma sayısı.: 601


Diğer Haberler
NHM 2020 yılı yaban hayatı fotoğrafı ödülü TramemHaber 20.11.2020 18:07
Erzincan'da, sürü halindeki şamualar görüntülendi TramemHaber 20.11.2020 18:07
Görünmez avcı Karakulak Atlas ta TramemHaber 17.11.2020 15:44
Para karşılığı avlanma aslan neslini tehdit ediyor TramemHaber 06.11.2020 16:07
İnsanlar önce köpekleri evcilleştirdi TramemHaber 06.11.2020 15:53
Yarasalar sosyal mesafeyi koruyor TramemHaber 06.11.2020 15:49
Biyoçeşitlilik çalışmalarının öncü ismi : Georgina Mace TramemHaber 05.11.2020 17:22
Spil Dağı'nda yaralı porsuk bulundu TramemHaber 14.10.2020 10:49
Yaralı çengel boynuzlu dağ keçisi tedaviye alındı TramemHaber 14.10.2020 10:46
Büyükçekmece Gölü'nde su samuru görüntülendi TramemHaber 14.10.2020 10:40
Parkta yakalanan vaşak gözlem altında TramemHaber 14.10.2020 10:38
Yolunu şaşıran balina okyanusa döndü TramemHaber 08.10.2020 19:54
Tunceli de vaşak kaza kurbanı TramemHaber 08.10.2020 19:51
Attenborough'nun ilham verici hayatı TramemHaber 08.10.2020 19:48
Karaya vuran balinanın midesinden plastik çıktı TramemHaber 08.10.2020 19:36
Koruma altındaki oklukirpi öldürüldü TramemHaber 08.10.2020 19:34
Zimbabve de filler gizemli bir hastalıktan ölüyor TramemHaber 29.09.2020 11:36
Yeniden yabanileştirme ağaçlandırmadan iyidir TramemHaber 28.09.2020 10:42
Sinop ta üç yavru sincap koruma altında TramemHaber 28.09.2020 10:38
Avustralya'da balinalar sığ sularda mahsur kaldı TramemHaber 28.09.2020 10:33