162 / Gelengi-Avrupa Yersincabı / European Ground Squirrel-European Sousl / Spermophilus citellus Türkiye'nin Anonim Memelileri
Sincaplar / Gelengi-Avrupa Yersincabı / European Ground Squirrel-European Sousl / Spermophilus citellus
 


Yükleniyor.
Yaşam Alanları

Biyolojik Bilgiler
 
17.5-23 cm0.185-0.430 kg  

Ortalama Yaşam Süresi5-10 yıl
Hamilelik Süresi21-30 gün
Doğumda ki Yavru Sayısı3-8 adet

Editör bilgileri
Memeli Türü Gelengi-Avrupa Yersincabı
Tür Yetkilisihakangur
Tür Hakkında ilk derleme06.06.2009 19:08
En son güncellemeyi yapansafakbulut
Son güncelleme05.09.2013 09:26
Güncellenme sayısı11

En İyiler
Gelengi-Avrupa Yersincabı
Fotograf Türü Aksiyon
29.05.2009 23:11

Gelengi-Avrupa Yersincabı
Fotograf Türü Av
27.05.2009 22:24

Gelengi-Avrupa Yersincabı
Fotograf Türü Sanatsal
04.07.2009 23:57

fullHD
Gelengi-Avrupa Yersincabı
Fotograf Türü Beslenme
17.11.2010 23:37

Gelengi-Avrupa Yersincabı
Fotograf Türü Sabit
27.05.2009 23:40


Video

 
Tanımı

************************************************************
SİSTEMATİK DÜZENİ:

ORDO: RODENTIA (= Kemirgenler)
Subordo: Sciurimorpha (Sincapsılar)
Superfamilya: Sciuroidea
Familya: Sciuridae (= Sincapgiller)
Subfamilya: Sciurinae Hemprich, 1820 (= Yer ve Ağaç Sincapları)
Genus: Spermophilus F.Cuvier, 1825
Spermophilus citellus (L., 1766) (Gelengi = Tarla Sincabı = Yersincabı = Trakya Gelengisi = Trakya Tarlasincabı)

**************************************************************

Gelengi adıyla anılan bu küçük kemirici hayvanlar sincaplara çok benzerler. Aynı familyadan olan bu türler arasındaki en belirgin fark sincapların ağaçlarda, gelengilerin ise yeraltı yuvalarında yaşamalarıdır. Ayrıca gelengilerin kürkü daha sert ve kabadır. Bol tüylü kuyrukları da sincaplarınki gibi yukarıya kalkık ve kıvrık değil yere paraleldir.

Boyları 17.5-23 cm., kuyrukları 4-7 cm.; ağırlıkları 185-430 gr.’dır. Vücudun genel rengi, üst tarafı sarımtırak kahverengimsi veya sarımtırak siyah kırçıllıdır. Sırtı 2-3 mm. çapında belirsiz beyazımsı sarı benekler ile donatılmıştır (ancak yakından bakıldığında görülebilir). Alt tarafı sarımsı kirli beyaz renkte, yan taraflar ise alta nazaran göze çarpacak derecede açık renktedir. Çene ve gerdanı beyazdır.

Baş uzunca, alın geniş ve üstten basık olup buruna doğru daralmaktadır. Kulaklar çok küçülmüş ve kabarık bir deri kıvrıntısı görünümündedir. Gözler iri parlak ve siyah renkte olup etrafı beyaz tüylerden meydana gelen bir halka ile çevrilmiştir. Bıyıkları meydana getiren siyah kıllar uzun ve serttir. Ağzının sağ ve sol tarafında yanak torbaları vardır. Ön ayaklar, arka ayaklardan kısa olup parmaklarının ucunda sivri ve keskin tırnaklar bulunmaktadır. Ön üyelerin üçüncü parmağı uzundur. Açık kırmızımsı sarı renkte olan kuyruğunun uç kısmında sarımsı kıllardan oluşmuş bir püskül bulunur. Kuyrukları sincaplarınkinden daha kısa ve sık tüylüdür.

Dünyada gelengilerin iki ayrı cins oluşturan 50'den fazla türü vardır. Spermophilus cinsinin üyeleri tarım alanlarında ve bozkırlarda, Tamias cinsinden orman gelengileri ise ormanlık yerlerde yaşarlar.

Türkiye'de 2007 yılı itibari ile 3 tane gelengi / yersincabı (Spermophilus sp.) türü tespit edilmiş durumdadır. Bunlar Avrupa yer sincabı (Spermophilus citellus), Anadolu yer sincabı (Spermophilus xanthoprymnus) ve Toros yer sincabı (Spermophilus taurensis). Bu türleri, genel anlamda da kemirgenleri (Rodentia) salt gözlerimizi kullanarak ayırmak çok zordur. Ayırt edilmeleri için üreme organlarından morfometrik ölçümlere kadar farklı göstergeler kullanılıyor. Ancak, Anadolu ve Avrupa yer sincaplarının arasındaki boğaz bariyerinin türleşmelerine neden olduğunu düşünürsek, Trakya'daki bütün yer sincapları / gelengilere Avrupa yer sincabı diyebiliriz. (Kaan Kerman - Khan)

Türkiye deki yersincabı türleri, yayılış alanları ve ayrımlarını içeren Prof.Dr. Mustafa Sözen (spalaxtr) ve ark.’ na ait makale pdf dosyası şeklinde Tramem - yayınlar kısmından edinilebilir.

www.tramem.org/memeliler/?fsx=2fsdl55@d



Habitatı

Açık arazilerde alçak yapılı bitkilerin bulunduğu yerlerde, tarlalarda, terkedilmiş tarım arazilerinde yaşarlar; 2200 m.’ye kadar çıkabilirler.

Step ve kısa otlu yerleri tercih eden gelengiler dağlık arazide de yaşarlar. Çok yağışlı ve rutubetli yerlerde yaşayamazlar. Özellikle sabah ve akşam serinliğinde daha faaldirler.


Yayılışı ve Yerel Adlar

Kuzey Amerika, Asya ve Avrupa’da yaşarlar. Güneydoğu Avrupa’dan Çin’e ve Ürdün’e kadar yaygındırlar. İç Anadolu ve Doğu Anadolu’daki steplerde bulunurlar. Avrupa ve Asya'da yaşayan türlerden olan Gelengi (Spermophilus citellus) Türkiye'nin İç Anadolu, Trakya ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çok yaygındır.

Ahmet Karataş’ın tür hakkında ilettiği bilgiler:

Edirne (merkez ve köyleri): Havsa, Keşan, Lalapaşa, Meriç, Süleoğlu, Uzunköprü;
İstanbul: Beyoğlu-Şişli, Okmeydanı (Mursaloğlu, 1964a) Büyükçekmece, Kâğıthane;
Kırklareli: Babaeski, Lüleburgaz, Pınarhisar, Uzunköprü, Vize;
Tekirdağ: Çorlu ve Harmandere’ den kayıtları var.

1963’te merhume Bahtiye Mursaloğlu tarafından Lüleburgaz’ın Yenibedir Köyü’nden S. c. thracius adı ile yeni bir alttür bilimdünyasına tanıtılmıştır.



******************************************************************************

TRAMEM ÜYELERİNDEN FORUM KATKILARI:

Mukadder Arslan (mukadder): Altınşehir’i geçtikten sonra Halkalı’ ya varmadan TEM yolunun kenarındaki alanda gördüm. Bir kaç seferdir aynı yerde görüyorum. (İSTANBUL) ---> 23.06.2009

Osman Özmen YELTEKİN (abrecchia): Edirne il sınırları içerisinde, tarım arazisi olmayan, ekilmeyen, daha çok otlak olarak kullanılan her çayırda fazlasıyla var (kuyrukkakanların eşliği ile). ---> 08.07.2011




******************************************************************************

Beslenme

AVLADIKLARI:

Gelengiler gündüzleri yiyecek aramaya çıkar ve tohumlar, kökler, bitkilerin yeşil kısımları, üzümsü meyveler, ceviz, fındık gibi bitkisel yiyeceklerle beslenirler.

Yanaklarının iç bölümünde küçük bir kese vardır. Topladıkları yiyecekleri bu yanak (avurt) keselerine doldurup yuvalarına taşırlar ve orada parçalarlar. Nadiren su içerler; su gereksinimlerini genellikle yedikleri bitkilerden sağlarlar.

GELENGİYİ AVLAYANLAR:

Kızıl şahinin temel besinini oluşturan en çok yöneldiği avlardan biri gelengilerdir.

Biyolojisi

Soğuk bölgelerde yaşayan türler kış uykusuna, kurak bölgelerde yaşayanlar da yaz uykusuna yatma alışkanlığındadır. Eylül-ekimden marta kadar kış uykusuna yatarlar. Çiftleşme, kış uykusundan çıktıktan hemen sonra gerçekleşir. Gebelik süreleri 21-30 gündür. Genellikle nisan ya da mayıs ayında olmak üzere bir defada 3-8 yavru doğururlar. Çıplak ve gözleri kapalı doğan yavruların gözleri l ay sonra açılır. 2 ay sonra da analarından ayrılarak kendi hazırladıkları yuvalarda tek başına yaşarlar. Yılda bir döl veren gelengilerin yavruları bir yılda erginleşirler ve çiftleşirler.

Yuvaları iki tiptir. Birincisi kış uykusu süresince, gebelik ve yavrulama sırasında kullandıkları, derinliği 70-220 cm arasında değişen, içinde yedek besin depo ettikleri daimi yuvalardır. Bu yuvalar ekseri işlenmemiş meyilli arazilerde bulunur. İkincisi yaz mevsiminde kullanılan beslenme alanlarına yakın olan kumsal, gevşek ve işlenmemiş arazide yaptıkları derinliği 50-60 cm. olan geçici yuvalardır. Her yuva tek bir gelengiye aittir.

Toprak altında 2 m.’ye kadar inebilen çok kollu galeriler açarlar. Bu galerilerin birçok çıkış ağzı vardır. Bu galerilerin yanında, kısa, dallanmayan bir kaçış oyuğu yaparlar. İşlek olan gelengi yuvalarının ağzında genellikle taze dışkıları bulunur.

Ağustos sonu ve Eylül ayında kış uykusuna yatmaya başlarlar. On yıl kadar yaşarlar.



Göçü

Göç etmezler, yerleşik türlerdir.

Popülasyonu

Toplu (koloniler halinde) olarak yaşarlar.



Davranışları

Gündüzleri işlektirler. Çok hareketli ve çeviktirler. Gelengilerin arka ayaklarının üzerinde durup etrafı dinleyip gözetlemeleri tipik davranışlarındandır. Çoğunlukla giriş deliğinin önünde, insan gibi dikilerek çevreyi gözlerler. Temizliklerine çok düşkündürler.

Yerel Adlar

Gelengi, Tarla Sincabı, Yersincabı, Trakya Gelengisi, Trakya Tarlasincabı.


Ses-Ötüşü

Genelde ıslık çalar gibi bir ses, tehlike sırasında da tiz bir ses çıkarırlar.

Kaynaklar

1-Demirsoy, A., Yaşamın Temel Kuralları, Omurgalılar / Amniyota (Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler) Cilt-III / KISIM-II, Ankara-1998.

2-Temel Britannica Cilt-7, Ana Yayıncılık 1992

3- www.tarimziraat.com/


Gelengi-Avrupa Yersincabı Fotografları
Gelengi-Avrupa Yersincabı
28.05.2009 22:28
Türün 4. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
25.09.2010 22:26
Türün 29. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
30.12.2010 20:23
Türün 36. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
18.09.2009 23:58
Türün 15. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
12.06.2015 00:28
Türün 81. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
19.07.2010 22:41
Türün 24. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
14.10.2010 12:21
Türün 31. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
26.12.2012 00:28
Türün 65. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
02.12.2009 16:20
Türün 18. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
21.02.2015 02:50
Türün 77. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
04.04.2015 00:06
Türün 78. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
25.05.2015 11:53
Türün 80. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
23.06.2015 23:07
Türün 82. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
02.12.2011 23:44
Türün 48. fotografı


Gelengi-Avrupa Yersincabı
10.04.2012 13:19
Türün 51. fotografı


Tüm Gelengi-Avrupa Yersincabı Fotografları